Wat gebeurt er als je even niet de vanzelfsprekende route volgt? Voor Marleen van Gils ontstaat juist daar ruimte voor iets nieuws. Tijdens haar studie Art & Research aan St. Joost ontwikkelde ze een maakpraktijk waarin performance, beeld en tekst moeiteloos door elkaar lopen. Een praktijk waarin ze bewust zoekt naar frictie, ongemak en momenten waarop iets nét uit balans raakt.
Met haar beeldend-literaire project Grondwerk werd Marleen geselecteerd voor de schrijfresidentie van uitgeverij Querido en realiseerde ze een succesvolle crowdfundingcampagne. We spraken haar over vrijheid in het maken, taal als materiaal en waarom ze soms bewust situaties opzoekt die niet helemaal kloppen.
Waarom koos je voor Art & Research aan St. Joost?
“Wat me vooral aantrok, was de vrijheid. Ik zocht een plek waar ik niet vastzat aan één discipline, maar kon werken met beeld, performance, fotografie en tekst. Er wordt veel zelfstandigheid gevraagd en dat had ik juist nodig.
In het begin werkte ik nog vrij traditioneel, bijvoorbeeld met tekenen. Maar al snel merkte ik dat ik vooral wilde experimenteren en onderzoeken, zonder precies te weten waar het naartoe zou gaan.”
Je zoekt in je werk regelmatig frictie en ongemak op. Waar komt dat vandaan?
“Dat ontstond eigenlijk al vrij snel tijdens mijn studie. Ik merkte dat ik het werk voor mezelf interessant kan houden door situaties op te zoeken waarin ik me ongemakkelijk voel. Situaties die net niet kloppen of buiten de vanzelfsprekende beweging vallen.
Dat kan een performance in de openbare ruimte zijn, maar ook iets simpels als stilstaan op een plek waar iedereen doorloopt. Dat ongemak opent voor mij een andere manier van kijken.”
Hoe bepaal je welk medium een idee nodig heeft?
“Die keuze maak ik nauwelijks vooraf. Vaak begint het bij een performance of bij tekst. Dat moment, of dat schrijven, ís het werk. Daarna kijk ik hoe het zich verder kan ontwikkelen.
Soms wordt het video, soms een installatie en soms blijft het taal. De verschillende disciplines lopen in elkaar over en versterken elkaar.”
Hoe kreeg die manier van werken vorm in Grondwerk?
“Grondwerk is ontstaan vanuit schrijven, tijdens de minor Write LOUD. Daar leerde ik taal echt als materiaal te gebruiken. Schrijven werd iets wat ik kon kneden; mijn teksten dragen zichzelf.
Het begon als een verhaal en groeide daarna uit tot een groter project. In plaats van een externe stage heb ik ervoor gekozen om dit project zelfstandig verder te ontwikkelen. Zo kon ik het echt de tijd en aandacht geven die het nodig had om te groeien.”
Welke rol speelden samenwerkingen en de werkplaatsen in jouw ontwikkeling?
“Ik heb heel veel geleerd van de samenwerkingen op de academie. Klasgenoten, de werkplaatsen en vooral het Techlab waren voor mij essentieel.
Ik kwam vaak met ideeën die technisch ingewikkeld waren. Dan werd er samen gekeken: hoe maken we dit mogelijk? Die houding, niet denken vanuit beperkingen maar vanuit mogelijkheden, heeft mijn praktijk echt gevormd.”
Hoe was het voor jou om richting het afstuderen te gaan?
“Afstuderen vond ik spannend, juist omdat er ineens veel samenkomt. Tegelijk voelde ik ook vertrouwen. Binnen Art & Research kreeg ik de ruimte om te blijven zoeken, proberen en mijn eigen vragen te volgen. Dat gaf me rust en hielp me om dicht bij mijn eigen manier van werken te blijven.”
Wat hoop je dat mensen ervaren bij jouw werk?
“Ik hoop dat het iets losmaakt. Verwarring, irritatie of vervreemding. Een vraag is voor mij belangrijker dan een antwoord.
Als er een boodschap is, dan is het misschien deze: we gaan met z’n allen altijd een bepaalde weg en daar mag je af en toe even uitstappen. Even uit wat normaal voelt. Dat is genoeg.”
Inmiddels is Marleen afgestudeerd aan Art & Research. Benieuwd naar het werk waarmee ze haar tijd aan St. Joost afsloot? Bekijk haar afstudeerproject op Now Show 2026 of luister naar haar interview bij de Podcast Dwarsdenkers.
